|
|
 |
 |
|
|
१२ शान्तिपर्व.jpg)
॥ श्रीः ॥
12.218. अध्यायः 218
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
भीष्मेण युधिष्ठिरंप्रति शिष्याय गुरूक्तवार्ष्णेयाध्यात्मानुवादः॥ 1॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text
गुरुरुवाच। 12-218-0x(6094)(73829)
निष्कल्मषं ब्रह्मचर्यमिच्छताचरितुं सदा।
निद्रा सर्वात्मना त्याज्या स्वप्नदोषमवेक्षता॥ 12-218-1(73830)
स्वप्ने हि रजसा देही तमसा चाभिभूयते।
देहान्तरमिवापन्नश्चरत्यपगतस्मृतिः॥ 12-218-2(73831)
ज्ञानाभ्यासाज्जागरिता जिज्ञासार्थमनन्तरम्।
विज्ञानाभिनिवेशात्तु स जागर्त्यनिशं सदा॥ 12-218-3(73832)
अत्राह कोन्वयं भावः स्वप्ने विषयवानिव।
प्रलीनैरिन्द्रियैर्देही वर्तते देहवानिव॥ 12-218-4(73833)
अत्रोच्यते यथा ह्येतद्वेद योगेश्वरो हरिः।
तथैतदुपपन्नार्थं वर्णयन्ति महर्षयः॥ 12-218-5(73834)
इन्द्रियाणां श्रमात्स्वप्नमाहुः सर्वगतं मनः।
`तन्मयानीन्द्रियाण्याहुस्तावद्गच्छन्ति तानि वै॥ 12-218-6(73835)
अत्राहुस्त्रितयं नित्यमतथ्यमिति चेच्च न।
प्रथमे वर्तमानोऽसौ त्रितयं चेति सर्वदा॥ 12-218-7(73836)
नेतरावुपसंगम्य विजानाति कथंचन।
स्वप्नावस्थागतो ह्येष स्वप्न इत्येव वेत्ति च॥ 12-218-8(73837)
तदप्यसदृशं युक्त्या त्रितयं मोहलक्षणम्।
यदात्मत्रितयान्मुक्तस्तदा जानात्यसत्कृतः॥' 12-218-9(73838)
मनसस्त्वप्रलीनत्वात्तत्तदाहुर्निदर्शनम्।
कार्ये चासक्तमनसः संकल्पो जाग्रतो ह्यपि।
यद्वन्मनोरथैश्चर्यं स्वप्ने तद्वन्मनोगतम्॥ 12-218-10(73839)
संसाराणामसंख्यानां कामात्मा तदवाप्नुयात्।
मनस्यन्तर्हितं सर्वं वेद सोत्तमपूरुषः॥ 12-218-11(73840)
गुणानामपि यद्येतत्कर्मणा चाप्युपस्थितम्।
तत्तच्छंसन्ति भूतानि मनो यद्भावितं यथा॥ 12-218-12(73841)
ततस्तमुपसर्पन्ति गुणा राजसतामसाः।
सात्विका वा यथायोगमानन्तर्यफलोदयम्॥ 12-218-13(73842)
ततः पश्यन्त्यसंबन्धान्वातपित्तकफोत्तरान्।
रजस्तमोभवैर्भावैस्तदप्याहुर्दुरत्ययम्॥ 12-218-14(73843)
प्रसन्नैरिन्द्रियैर्यद्यत्संकल्पयति मानसम्।
तत्तत्स्वप्नेप्युपरते मनो बुद्धिर्निरीक्षते॥ 12-218-15(73844)
व्यापकं सर्वभूतेषु वर्तते दीपवन्मनः।
आत्मप्रभावात्तं विद्यात्सर्वा ह्यात्मनि देवताः॥ 12-218-16(73845)
मनस्यन्तर्हितं द्वारं देहमास्थाय मानुषम्।
यत्तत्सदसदव्यक्तं स्वपित्यस्मिन्निदर्शनम्॥ 12-218-17(73846)
`व्यक्तभेदमतीतोऽसौ चिन्मात्रं परिदृश्यते।'
सर्वभूतात्मभूतस्थं तमध्यात्मगुणं विदुः॥ 12-218-18(73847)
लिप्सेन मनसा यश्च संकल्पादैश्वरं गुणम्।
आत्मप्रसादात्तं विद्यात्सर्वा ह्यात्मनि देवताः॥ 12-218-19(73848)
एवं हि तपसा युञ्ज्यादर्कवत्तमसः परम्।
त्रैलोक्यप्रकृतिर्देही तमसोन्ते महेश्वरम्॥ 12-218-20(73849)
तपो ह्यधिष्ठितं देवैस्तपोघ्नमसुरैस्तमः।
एतद्देवासुरैर्गुप्तं तदाहुर्ज्ञानलक्षणम्॥ 12-218-21(73850)
सत्त्वं रजस्तमश्चेति देवासुरगुणान्विदुः।
सत्त्वं देवगुणं विद्यादितरावासुरौ गुणौ॥ 12-218-22(73851)
`सत्त्वं मनस्तथा बुद्धिर्देवा इत्यभिशंब्दिताः।
तैरेव हि वृतस्तस्माज्ज्ञात्वैवं परमं-----॥ 12-218-23(73852)
निद्राविकल्पेन सतां---- विशति लोकवत्।
स्वस्थो भवति गूढात्मा कलुषैः परिवर्जितः॥ 12-218-24(73853)
निशादिका ये कथिता लोकानां कलुषा मताः।
तैर्हीनं यत्पुरं शुद्धं बाह्याभ्यन्तरवर्तिनम्।
सदानन्दमयं नित्यं भूत्वा तत्परमन्वियात्॥ 12-218-25(73854)
एवमाख्यातमत्यर्थं ब्रह्मचर्यमकल्मषम्।
सर्वसंयोगहीनं तद्विष्ण्वाख्यं परमं पदम्।
अचिन्त्यमद्भुतं लोके ज्ञानेन परिवर्तते॥' 12-218-26(73855)
ब्रह्म तत्परमं ज्ञानममृतं ज्योतिरक्षरम्।
ये विदुर्भावितात्मानस्ते यान्ति परमां गतिम्॥ 12-218-27(73856)
हेतुमच्छक्यमाख्यातुमेतावज्ज्ञानचक्षुषा।
प्रत्याहारेण वा शक्यमव्यक्तं ब्रह्म वेदितुम्॥ ॥ 12-218-28(73857)
इति श्रीमन्महाभारते शान्तिपर्वणि मोक्षधर्मपर्वणि अष्टादशाधिकद्विशततमोऽध्यायः॥ 218॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes
12-218-2 अपगतस्पृहः इति झ. पाठः॥ 12-218-11 वेद सोऽन्तरपूरुषः इति ट. पाठः॥ 12-218-16 अप्रतिमं मनः इति ध. पाठः। अप्रतिधं मनः इति झ. पाठः॥ 12-218-21 गुप्तं ज्ञानाज्ञानस्य लक्षणमिति थ. ध. पाठः॥ 12-218-27 ब्रह्म तत्परमं वेद्यं इति ट. थ. पाठः। ये विदुः सात्विकात्मानः इति थ. पाठः॥


|
 100000 shlokas.jpg)
|
|
"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India. |
| |
| |
|
|
| |
|
|
| |
|
|